Viêm Đại Tràng Là Gì? Nguyên Nhân, Biểu Hiện, Cách Điều Trị Tự Nhiên

Viêm đại tràng là tình trạng viêm, kích ứng, có thể gây loét trong niêm mạc ruột già, hay còn gọi là đại tràng. Viêm đại tràng có thể gây suy nhược cơ thể và đôi khi dẫn đến các biến chứng đe dọa đến tính mạng.

Viêm đại tràng là bệnh gì?

Viêm đại tràng là một bệnh lý viêm ruột gây viêm và lở loét kéo dài ở đường tiêu hóa. Tình trạng này gây ảnh hưởng đến lớp lót trong cùng của đại tràng (ruột già) và trực tràng. Các triệu chứng thường phát triển từ từ theo thời gian thay vì bộc phát đột ngột.

Viêm đại tràng có thể gây suy nhược cơ thể và đôi khi có thể dẫn đến các biến chứng đe dọa đến tính mạng. Hiện tại không có thuốc hoặc cách điều trị dứt điểm tình trạng này.

Tuy nhiên, các biện pháp điều trị có thể hỗ trợ cải thiện các triệu chứng, giảm đau và ngăn ngừa các biến chứng nghiêm trọng.

Các loại phổ biến thường bao gồm:

  • Viêm trực tràng: Đây là tình trạng viêm ở khu vực gần trực tràng (hậu môn) và dẫn đến chảy máu trực tràng. Tình trạng này là dạng viêm nhẹ nhất.
  • Viêm đại tràng Sigma: Đây là tình trạng viêm trực tràng và đại tràng Sigma (phần bên dưới của đại tràng). Các dấu hiệu bao gồm đi tiêu ra máu, đau bụng dữ dội hoặc không thể đi đại tiện (kể cả khi có dấu hiệu nhu động ruột).
  • Viêm đại tràng co thắt: Là tình trạng rối loạn chức năng đại tràng. Các triệu chứng chính bao gồm xuất hiện các cơn đau bụng dữ dội và khi sở có thể nhận thấy các khối u nổi dọc ở thành đại tràng.
  • Viêm loét đại tràng: Đây là tình trạng viêm loét gây ảnh hưởng đến toàn bộ đại tràng và gây ra những cơn tiêu chảy ra máu nghiêm trọng. Các triệu chứng liên quan khác bao gồm đau quặn bụng, mệt mỏi, sút cân nghiêm trọng và không rõ nguyên nhân.
  • Viêm loét đại tràng cấp tính nghiêm trọng: Đây là tình trạng hiếm gặp có thể gây đau bụng nghiêm trọng, tiêu chảy nặng, chảy máu và sốt.

Nguyên nhân gây viêm đại tràng

Theo wikipedia Đại tràng (hay còn gọi là ruột già) là phần áp cuối của hệ tiêu hóa, thực hiện chức năng nhận thức ăn đã được tiêu hóa và hấp thụ nước, các chất điện giải từ thức ăn. Đồng thời phân hủy các vi khuẩn tạo bã thức ăn thành phân.

Nguyên nhân gây bệnh viêm đại tràng chủ yếu là do nhiễm khuẩn đường tiêu hóa khi sử dụng các loại thực phẩm hoặc đồ uống không đảm bảo vệ sinh, lạm dụng thuốc tây…

Nhiễm khuẩn đường ruột

  • Đường ruột bị nhiễm khuẩn do ăn phải thực phẩm không đảm bảo vệ sinh, thức ăn chưa được nấu chín hay do nguồn nước uống bị ô nhiễm.
  • Các loại vi khuẩn (E. coli, Salmonella, Shigella), virus Rota, lỵ amip, sán và một số loại nấm xâm nhập vào cơ thể, giải phóng độc tố gây viêm nhiễm, tổn thương niêm mạc đại tràng.

Tình trạng táo bón kéo dài

  • Táo bón kéo dài kèm theo các hiện tượng như đi ngoài ra máu, bụng đau âm ỉ là yếu tố tác động khiến bạn mắc bệnh viêm đại tràng cấp tính.

Một số bệnh lý về đường ruột

  • Các bệnh lý như: thiếu máu cục bộ đại tràng, viêm ruột… cũng có thể là nguyên nhân gây bệnh.

Tác dụng phụ của thuốc tây

  • Việc lạm dụng thuốc kháng sinh trong thời gian dài có thể tiêu diệt các vi khuẩn có lợi, gây mất cân bằng hệ vi sinh đường tiêu hóa.
  • Lúc này, hại khuẩn phát triển mạnh gây tổn thương đại tràng. Đặc biệt, nếu sử dụng kháng sinh dài ngày ở trẻ em và người già thì có thể khiến vi khuẩn nhờn thuốc, kháng kháng sinh, chức năng đại tràng ngày càng yếu đi và dễ bị viêm nhiễm.

Nhiễm độc

  • Viêm đại tràng cấp cũng có thể xuất hiện khi người bệnh bị nhiễm độc asen, chì, thủy ngân, thuốc diệt cỏ…

Tâm lý căng thẳng

  • Những người thường xuyên chịu áp lực công việc, lo lắng, stress kéo dài, ăn uống thất thường…

Bệnh Crohn

  • Bệnh Crohn có tính chất khu trú tổn thương trên từng đoạn, từng vùng của đại tràng.
  • Bệnh thường diễn biến chậm và để lại biến chứng nguy hiểm như: tắc ruột, thủng ruột, xuất huyết tiêu hóa…

Bệnh lao

  • Một số trường hợp bị bệnh lao phổi, lao thực quản… có nguy cơ mắc bệnh cao hơn những người khác.
  • Các vi khuẩn lao đi vào đường ruột sẽ gây viêm nhiễm. Nếu không điều trị kịp thời thì có thể gây tắc ruột và trở thành mạn tính rất khó điều trị triệt để.

Biểu hiện và dấu hiệu nhận biết bệnh viêm đại tràng

Biểu hiện viêm đại tràng ở từng người bệnh thường không giống nhau. Bên cạnh đó, triệu chứng cũng phục thuộc vào mức độ nghiêm trọng và vị trí viêm.

Triệu chứng chính của bệnh viêm đại tràng là đi ngoài ra máu tươi hoặc phân có màu đen hắc ín. Ngoài ra, các dấu hiệu và triệu chứng khác có thể bao gồm:

  • Sốt
  • Mệt mỏi, suy nhược cơ thể
  • Giảm cân mà không rõ lý do
  • Đau khớp và đau nhức cơ thể
  • Đau mắt hoặc ảnh hưởng đến tầm nhìn
  • Xuất hiện các vết loét da
  • Có cảm giác ruột không trống hoàn toàn sau khi đi đại tiện
  • Thường xuyên thức dậy vào ban đêm để đi đại tiện
  • Tiêu chảy và thường có kèm mủ hoặc máu
  • Đau dạ dày hoặc đau bụng nghiêm trọng
  • Đau trực tràng hoặc hậu môn
  • Chảy máu ở trực tràng hoặc có một lượng máu nhỏ dính trên phân và giấy vệ sinh
  • Thường xuyên có nhu cầu đi đại tiện khẩn cấp

Các triệu chứng có thể xuất hiện sau đó tự cải thiện mà không cần điều trị. Tuy nhiên, tình trạng này cũng tái phát ngay sau đó trong nhiều tháng hoặc nhiều năm.

Hầu hết các trường hợp, người bệnh viêm đại tràng có các triệu chứng nhẹ đến trung bình. Quá trình viêm có thể diễn ra trong nhiều năm cho đến khi đại tràng bị loét hoặc tổn thương nghiêm trọng. Trong một số trường hợp các triệu chứng có thể được cải thiện theo thời gian.

Đối tượng nguy cơ bệnh Viêm đại tràng

  • Tuổi tác: viêm đại tràng là bệnh thường gặp ở người trưởng thành, đặc biệt là người cao tuổi.
  • Không giữ vệ sinh an toàn thực phẩm và vệ sinh môi trường
  • Táo bón kéo dài
  • Thường xuyên căng thẳng, lo âu
  • Tự ý dùng thuốc không theo chỉ định của bác sĩ: dùng thuốc kháng sinh kéo dài gây loạn khuẩn ruột

Đường lây truyền bệnh Viêm đại tràng

Bệnh có thể lây truyền theo đường tiêu hóa. Viêm đại tràng thường bắt nguồn từ một nhiễm trùng đường tiêu hóa cấp tính, có thể do người bệnh ăn hoặc uống phải thức ăn có chứa vi sinh vật gây bệnh.

Phòng ngừa bệnh Viêm đại tràng

Để phòng bệnh, cần vệ sinh môi trường, vệ sinh an toàn thực phẩm thật tốt

Không ăn các loại thực phẩm chưa nấu chín (tiết canh, nem chua, nem chạo, gỏi, rau sống…) và không uống nước chưa đun sôi, không uống sữa bò tươi chưa tiệt trùng, không uống nước đá không đảm bảo vệ sinh (không tiệt khuẩn nước trước khi làm đông đá)

Trong gia đình khi có người mắc bệnh do lỵ amip, lỵ trực khuẩn, thương hàn, tả… cần tiệt khuẩn các dụng cụ dùng trong ăn uống bằng cách luộc với nước đun sôi. Phân người bệnh không được để vương vãi, phải cho vào hố xí và có chất sát khuẩn mạnh, nhất là ở nông thôn, miền núi

Nên rửa tay trước khi ăn, tẩy giun sán 6 tháng/lần

  • Tránh dùng kháng sinh kéo dài
  • Điều trị tích cực khi bị lao phổi
  • Tránh căng thẳng kéo dài và lo lắng thái quá
  • Thường xuyên vận động, thể dục thể thao
  • Có chế độ ăn hợp lý:

Nên ăn các thực phẩm như: gạo, khoai tây, thịt nạc, cá, sữa đậu nành, rau xanh, củ quả, trái cây (nhất là những loại giàu kali: chuối, đu đủ, …)

Hạn chế ăn trứng, sữa, nem rán, thịt mỡ, đậu đen, hành sống

Không dùng các chất kích thích như bia, rượu, thuốc lá, cà phê, các chất chua cay và những thức ăn chiên

Nên ăn nhẹ, chia làm nhiều bữa, không nên ăn quá nhiều vào buổi tối

Cung cấp đủ nước, muối khoáng và các vitamin cần thiết

Các biện pháp chẩn đoán bệnh Viêm đại tràng

  • Chẩn đoán viêm đại tràng cấp:
  • Cần lấy phân để soi tươi, nuôi cấy, phân lập xác định vi khuẩn
  • Trong trường hợp cần thiết có thể soi đại tràng sigma và trực tràng
  • Chẩn đoán viêm đại tràng mãn tính:
  • Chụp đại tràng có thuốc cản quang (sau khi đã thụt tháo)
  • Nội soi và sinh thiết đại tràng để xác định nguyên nhân gây bệnh
  • Viêm đại tràng mãn tính nghi do nhiễm khuẩn cần phải xét nghiệm phân hoặc mảnh sinh thiết để tìm tác nhân gây bệnh

Các biện pháp điều trị bệnh Viêm đại tràng

Nguyên tắc điều trị viêm đại tràng:

  • Điều trị càng sớm càng tốt
  • Xác định nguyên nhân gây bệnh để lựa chọn phác đồ phù hợp
  • Duy trì chế độ ăn uống, chế độ làm việc và sinh hoạt phù hợp
  • Điều trị nội khoa kết hợp ngoại khoa tùy trường hợp

Điều trị cụ thể:

1. Tây y

Nguyên tắc chung trong điều trị bệnh viêm đại tràng là sử dụng thuốc tây để giảm triệu chứng kết hợp với duy trì một chế độ sinh hoạt khoa học.

Điều trị nội khoa:

  • Kháng sinh để chống nhiễm trùng, thuốc kháng nấm, thuốc kháng lao, thuốc chống ký sinh trùng
  • Thuốc giảm đau và chống co thắt, thuốc điều trị tiêu chảy, chống loạn khuẩn
  • Bồi hoàn nước và chất điện giải là hết sức cần thiết nhằm mục đích không để trụy tim mạch

Điều trị ngoại khoa:

  • Phẫu thuật cắt bỏ đại tràng nếu diễn tiến nặng, kéo dài. Tuy nhiên, việc cắt bỏ sẽ ảnh hưởng đến chức năng ruột và tâm lý của người bệnh.
  • Nguyên nhân khác cần can thiệp ngoại khoa như: polyp đại tràng, ung thư đại tràng, …
  • Nguyên tắc chung trong điều trị bệnh viêm đại tràng là sử dụng thuốc tây để giảm triệu chứng kết hợp với duy trì một chế độ sinh hoạt khoa học.

Chế độ ăn uống, sinh hoạt hợp lý

  • Điều chỉnh chế độ làm việc nghỉ ngơi sao cho hợp lý, vận động thể lực hằng ngày, chỉ dùng thuốc khi thật cần thiết và theo chỉ định của bác sĩ.
  • Khi bị táo bón: cần giảm chất béo, tăng chất xơ, chia bữa ăn thành nhiều bữa nhỏ.
  • Khi bị tiêu chảy: không ăn chất xơ để thành ruột không bị tổn thương, không ăn rau sống, trái cây khô, trái cây đóng hộp, nếu ăn trái cây tươi thì phải gọt bỏ vỏ, có thể ăn trái cây xay nhừ.
  • Tránh chất kích thích: cà phê, sô cô la, trà, …
  • Hạn chế các sản phẩm từ sữa: trong sữa có đường nên rất khó tiêu và chất đạm của sữa có thể gây dị ứng, nên thay bằng sữa đậu nành.
  • Hạn chế thức ăn nhiều dầu mỡ
  • Tránh sử dụng các loại thuốc kháng viêm, giảm đau như: aspirin, ibuprofen, naproxen, voltaren, feldene… vì có thể làm tăng nguy cơ xuất huyết đại tràng

2. Điều trị bằng thuốc nam

Các bài thuốc nam chỉ có tác dụng khi bệnh ở giai đoạn nhẹ và hầu hết có tác dụng giảm bớt triệu chứng. Nhưng có một ưu điểm là lành tính (do thành phần từ thiên nhiên), không tốn kém và đều có thể sử dụng tại nhà được.

2.1 Bài thuốc từ lá mơ lông

Nghiên cứu khoa học cho thấy trong lá mơ lông chứa nhiều: protein, beta caroten và vitamin C…

Các chất này có tác dụng sát khuẩn đường ruột, tiêu viêm và chống co thắt đại tràng, giúp làm giảm nhanh một số triệu chứng: đau bụng, đầy hơi, ăn không tiêu, đi ngoài nhiều lần…

Do đó, lá mơ lông được sử dụng rất nhiều trong các bài thuốc dân gian điều trị rối loạn tiêu hóa, viêm đại tràng.

Thực hiện: Chuẩn bị 100g lá mơ lông, rửa sạch và đem thái nhỏ. Sau đó, trộn chung với 10g gừng tươi băm nhỏ và 2 lòng đỏ trứng gà.

Cho hỗn hợp trên vào chảo, lót một lớp lá chuối tươi, chiên chín và ăn khi còn nóng. Lưu ý khi chiên không cho dầu mỡ. Thực hiện kiên trì trong 2 tuần, các dấu hiệu viêm đại tràng sẽ thuyên giảm nhanh chóng.

2.2 Bài thuốc từ nghệ và mật ong

Nguyên liệu: Chuẩn bị 2 thìa cà phê bột nghệ, 2 thìa cà phê mật ong,

Cách làm: trộn bột nghệ với mật ong, ăn ngày 2 lần hoặc nặn thành từng viên nhỏ, bảo quản trong lọ thủy tinh ở ngăn mát tủ lạnh, mỗi ngày ăn khoảng 5 viên.

Mật ong và nghệ có tác dụng kháng khuẩn, kích thích tiêu hóa, làm lành vết loét ở niêm mạc đại tràng rất tốt.

Trên đây là một số thông tin sơ bộ về bệnh viêm đại tràng. Nếu có biểu hiện bất thường về đường tiêu hóa, người bệnh nên đến ngay cơ sở y tế chuyên khoa để thăm khám, xác định bệnh và có phương pháp điều trị kịp thời.